Ze zitten tegenover elkaar.
Twee mensen die al jaren samen zijn. Ze hebben een leven opgebouwd, mooie herinneringen gemaakt en moeilijke periodes doorstaan. Ze hebben samen gelachen, gehuild, keuzes gemaakt en elkaar door momenten heen geholpen waarvan ze ooit dachten dat ze die nooit zouden vergeten.
En toch voelt het op dit moment alsof ze vreemden voor elkaar zijn geworden.
Wanneer ik vraag wat er is gebeurd, komt er eerst een stilte. Niet omdat ze niets te zeggen hebben, maar juist omdat er zoveel te zeggen is.
Hij kijkt naar haar en zegt uiteindelijk: “Ik weet eigenlijk niet precies wanneer het mis is gegaan.” Zij knikt. “Ik ook niet. Maar ergens zijn we elkaar kwijtgeraakt.”
En misschien is dat wel één van de pijnlijkste dingen die je in een relatie kunt ervaren. Het is niet dat je niet meer van elkaar houdt, maar dat je niet meer weet hoe je elkaar moet bereiken.
Relatieproblemen ontstaan vaak veel eerder dan je denkt
Wanneer stellen bij mij komen met relatieproblemen, blijkt er vaak helemaal geen duidelijk moment te zijn waarop hun relatie veranderde. Er was geen ochtend waarop ze wakker werden en besloten: vanaf vandaag gaan we langs elkaar heen leven.
Het gebeurde langzaam. Door een nieuwe baan, meer verantwoordelijkheid, kinderen die aandacht vroegen, zorgen om ouders, andere werktijden, een periode waarin één van beiden het zwaar had of een overlijden in de familie.
En iedere keer was er wel een reden waarom het gesprek over hun relatie nog even kon wachten. “We praten er vanavond wel over.”
Maar ’s avonds waren ze moe. “Dit weekend hebben we meer tijd.”
Maar het weekend liep vol. “Als deze drukke periode voorbij is…”
En zo werd de relatie steeds iets wat later kwam. Niet omdat ze elkaar niet belangrijk vonden, maar omdat het leven voortdurend belangrijker leek.
Totdat ze op een dag ontdekten dat ze vooral nog samen functioneerden. Wie haalt de boodschappen? Hoe laat ben je thuis? Wie brengt de kinderen? Heb je de rekening betaald? Wat zullen we zondag doen?
Ze praatten nog steeds, maar ze spraken steeds minder over wat er werkelijk in hen leefde. En juist daar kunnen relatieproblemen langzaam groter worden.
Jullie praten wel, maar bereiken elkaar niet meer
Dat is iets wat veel stellen herkennen. Je praat tenslotte nog steeds met elkaar, maar praten is niet hetzelfde als je werkelijk verbonden voelen. De gesprekken gaan over alles wat geregeld moet worden, maar steeds minder over wat je voelt, waar je mee zit en wat je nodig hebt. En wanneer er dan eindelijk een gesprek over de relatie komt, gaat het vaak mis.
De één probeert uit te leggen wat er ontbreekt, waardoor de ander zich aangevallen voelt. De één wil graag antwoord maar de ander weet niet goed wat hij of zij moet zeggen. De één wordt bozer omdat er geen reactie komt en de ander trekt zich nog verder terug.
En voor je het weet, heb je opnieuw ruzie over precies hetzelfde onderwerp. En na afloop denk je allebei: “Hij begrijpt mij gewoon niet.” Of: “Zij wil ook nooit naar mij luisteren.”
Zo kunnen communicatieproblemen in een relatie steeds verder oplopen.
Jullie reageren allebei vanuit je eigen manier van omgaan met spanning
Wanneer mensen langere tijd onder spanning staan, reageren ze niet allemaal hetzelfde. Er zijn verschillen in hoe mensen omgaan met stress.
- De één gaat harder werken.
- De ander trekt zich terug.
- De één zoekt afleiding.
- De ander heeft juist behoefte aan rust.
- De één wil alles uitpraten.
- De ander heeft geen woorden meer.
- De één wil een probleem onmiddellijk oplossen.
- De ander wil eerst begrijpen wat er eigenlijk aan de hand is.
Op zichzelf zijn dat geen verkeerde reacties, maar binnen een relatie kunnen ze elkaar steeds verder uit elkaar duwen.
Stel dat jij merkt dat je partner afstandelijker wordt. Je mist hem en wilt graag weten wat er aan de hand is. Dus je vraagt: “Wat is er toch met je?”
Je probeert opnieuw een gesprek te beginnen, maar je partner voelt op dat moment vooral druk. Hij heeft al zoveel aan zijn hoofd en weet zelf niet eens precies wat hij voelt. Dus hij zegt: “Er is niets.” En trekt zich verder terug.
Voor jou voelt dat als afwijzing. Dus je probeert nog harder contact te maken. Voor hem voelt dat als nog meer druk.
En zo ontstaat een patroon waarin jullie allebei steeds meer doen van wat voor jezelf logisch voelt, terwijl de ander zich daardoor juist steeds minder gezien voelt.
Soms komt er iemand anders in beeld
En soms gebeurt er dan iets wat je vooraf nooit had kunnen bedenken. Er komt iemand anders in beeld. Niet per se met de bedoeling om een nieuwe relatie te beginnen. Gewoon iemand met wie je kunt praten. Iemand die vraagt: “Hoe gaat het eigenlijk met je?”
En deze keer vertel je het. Je vertelt over je werk, over de zorgen die je hebt, hoe moeilijk je het vindt om alle ballen hoog te houden en over dingen waar je thuis misschien al maanden niet meer over praat.
En de ander luistert, zonder oordeel, zonder zuchten, komt niet meteen met een oplossing. Je voelt je gezien. En misschien is dat precies waar je al zo lang behoefte aan had.
Het begint onschuldig, met een simpel gesprek, nog een gesprek of een berichtje, een telefoontje of een kop koffie. En omdat je niet van plan bent om je partner pijn te doen, vertel je niet alles. Je denkt misschien: “Het stelt toch niets voor. “Of: “Waarom zou ik mijn partner hiermee lastigvallen?”
Maar ondertussen verandert er iets. Het contact wordt belangrijker, je deelt meer en kijkt uit naar een bericht, omdat je je begrepen voelt. En ergens weet je misschien dat het niet meer helemaal hetzelfde is als in het begin, maar je wilt het nog niet onder ogen zien.
Wanneer vertrouwen in een relatie beschadigd raakt
Aan de andere kant voelt je partner dat er iets verandert. Misschien kan hij of zij niet precies vertellen wat er aan de hand is, maar het voelt anders. Je partner is vaker afwezig met zijn gedachten en de telefoon krijgt meer aandacht. Er zijn gesprekken waar je niets van weet en er worden afspraken gemaakt die niet vanzelfsprekend worden gedeeld.
En wanneer je vraagt: “Is er iets?” krijg je misschien als antwoord: “Nee, er is niets.” Niet altijd omdat iemand bewust wil bedriegen. Maar meestal omdat iemand bang is voor de gevolgen van eerlijkheid.
Soms omdat iemand denkt dat hij de ander beschermt en soms omdat iemand zelf nog niet goed begrijpt wat er aan het ontstaan is. Totdat de waarheid uiteindelijk toch naar boven komt. Dan blijkt dat het niet alleen gaat om die andere persoon, maar om alles wat eromheen zit; de telefoontjes, de gesprekken, de berichten, de afspraken. Maar vooral om het feit dat één van beiden al die tijd dacht te weten wat er in de relatie speelde.
En ineens blijkt dat niet meer zo te zijn.
Vertrouwen terugkrijgen in een relatie is niet eenvoudig
Wanneer het vertrouwen is beschadigd, ontstaat er vaak een enorme onzekerheid.
Niet alleen: “Wat is er precies gebeurd?”
Maar ook:
- “Waarom wist ik hier niets van?”
- “Wat is er nog meer wat ik niet weet?”
- “Kan ik jou nog geloven?”
- “Was onze relatie dan wel wat ik dacht dat hij was?”
Dat is waarom vertrouwen herstellen in een relatie zoveel tijd en aandacht kan vragen. Degene die de vertrouwensbreuk heeft ervaren, kan voortdurend op zoek zijn naar zekerheid. Er worden vragen gesteld, soms dezelfde vragen opnieuw.
Niet om de ander bewust te straffen, maar omdat het gevoel van veiligheid is verdwenen.
Degene die het vertrouwen heeft beschadigd, kan ondertussen schuld, schaamte en angst voelen. “Hoe kan ik dit ooit nog goedmaken?” En juist daar kunnen stellen opnieuw tegenover elkaar komen te staan.
Onder boosheid zit vaak iets anders
Wanneer je naar het gedrag kijkt, zie je misschien een boze partner die steeds opnieuw vragen stelt. Maar onder die boosheid zit soms vooral angst.
- “Ik ben bang dat ik je kwijtraak.”
- “Ik weet niet meer of ik veilig ben bij jou.”
- “Ik weet niet meer wat ik moet geloven.”
En bij degene die de fout heeft gemaakt, zie je misschien iemand die zich terugtrekt of zichzelf verdedigt.
Maar daaronder kan schaamte zitten.
- “Ik heb je pijn gedaan.”
- “Ik ben bang dat ik alles kapot heb gemaakt.”
- “Ik weet niet hoe ik dit nog kan herstellen.”
Wanneer je alleen reageert op het gedrag van de ander, blijf je gemakkelijk gevangen in verwijten en verdediging. Wanneer je leert luisteren naar wat er onder dat gedrag ligt, ontstaat er ruimte voor een ander gesprek.
Relatieproblemen oplossen begint niet met de vraag wie er gelijk heeft
Wanneer stellen mij vragen hoe ze hun relatieproblemen kunnen oplossen, is de eerste vraag daarom niet altijd: “W ie heeft wat gedaan?”
Ik wil ook weten: Wat is er met jullie gebeurd voordat dit probleem ontstond? Wanneer zijn jullie elkaar minder gaan zien? Wanneer werden gesprekken vooral praktisch? Wanneer werd het moeilijk om te vertellen wat er werkelijk in je omging?
Wanneer ben je iets gaan inslikken?
Wanneer ben je je terug gaan trekken?
Wanneer werd het gemakkelijker om buiten de relatie steun te zoeken dan om binnen de relatie te vertellen wat je nodig had?
Daar begint vaak het echte herstel.
Want als je alleen het laatste probleem probeert op te lossen, maar niet kijkt naar het patroon dat eraan voorafging, is de kans groot dat hetzelfde patroon later opnieuw ontstaat.
Het Enneagram kan helpen om elkaar weer te begrijpen
In mijn begeleiding gebruik ik onder andere het Enneagram om inzicht te krijgen in deze patronen. Niet om mensen in hokjes te stoppen, maar om beter te begrijpen waarom je onder spanning op een bepaalde manier reageert.
- Waarom trek jij je terug?
- Waarom wil jij juist alles bespreken?
- Waarom zoek jij afleiding wanneer het moeilijk wordt?
- Waarom heb jij zoveel behoefte aan zekerheid?
- Waarom vind je het lastig om je gevoelens uit te spreken?
- En waarom raakt het gedrag van je partner jou zo diep?
Wanneer je jezelf beter leert begrijpen, wordt het gemakkelijker om ook je partner opnieuw te zien.
Dan verandert de vraag: “Waarom doe jij dit altijd?”
steeds vaker in: “Wat gebeurt er eigenlijk met jou wanneer je zo reageert?”
En vervolgens: “Wat gebeurt er met mij waardoor ik daarop reageer zoals ik doe?”
Dat is een belangrijk onderdeel van relatieherstel.
Jullie hoeven niet terug naar hoe het vroeger was
Wanneer een relatie in zwaar weer terechtkomt, verlangen stellen vaak terug naar vroeger.
“Toen was alles nog goed.”
Maar misschien hoeft dat niet het doel te zijn. Jullie zijn veranderd, het leven is veranderd en jullie hebben ervaringen opgedaan die jullie vroeger nog niet hadden. Misschien hebben jullie jezelf onderweg beter leren kennen.
Relatieherstel betekent daarom niet noodzakelijk dat je teruggaat naar de relatie van vroeger. Het betekent dat je samen een nieuwe manier van verbonden zijn ontdekt, een manier waarin je eerder vertelt wat er in je omgaat. Waarin moeilijke onderwerpen niet steeds worden uitgesteld enwaarin grenzen bespreekbaar zijn, zodat je niet hoeft te raden wat er bij de ander speelt. Waarin je elkaar niet alleen kent zoals je was, maar ook leert kennen zoals je nu bent.
Elkaar terugvinden begint bij jezelf
Misschien ben je in de afgelopen jaren vooral bezig geweest met alles wat moest. Of dat nou werk was, het opvoeden van de kinderen, familiebeslommeringen en andere verantwoordelijkheden.
Misschien ben je zo gewend geraakt om door te gaan dat je nauwelijks nog stilstaat bij de vraag: “Hoe gaat het eigenlijk met mij?” Slik je dingen in of vermijd je conflicten liever, misschien word je juist boos of zoek je steeds vaker afleiding of wellicht trek je je wat vaker terug.
Iedereen heeft zijn eigen manier om met spanning om te gaan, maar wat ooit hielp om jezelf staande te houden, kan binnen een relatie juist voor afstand zorgen.
Daarom begint relatieproblemen oplossen vaak niet bij het veranderen van je partner. Het begint bij jezelf leren begrijpen, wat heb jij nodig? Waar ben je bang voor of durf je niet te zeggen? Pas j je teveel aan, waardoor je jezelf bent verloren of trek je je steeds vaker terug?
En wat zou je eigenlijk willen dat je partner van jou begrijpt?
Misschien zijn jullie niet verkeerd voor elkaar
Wanneer stellen elkaar langere tijd niet meer begrijpen, komt soms de gedachte: “Misschien passen we gewoon niet bij elkaar.”
Maar verschillen betekenen niet automatisch dat een relatie niet kan werken. Soms zijn jullie juist verschillend omdat jullie elkaar iets kunnen leren.
Leer je van je partner hoe je je meer leert uit te spreken, of beter leren luisteren. De ene partner geeft meer ruimte, de andere leert zich meer laten zien. De één leert moeilijke gevoelens niet meteen weg te duwen, de ander leert dat gevoelens er mogen zijn zonder erin vast te blijven zitten.
Ik zeg het wel vaker tegen mijn klanten. Je partner is je beste leraar.
Het probleem ontstaat vooral wanneer jullie elkaar niet meer proberen te begrijpen, maar elkaar alleen nog proberen te veranderen.
De weg terug naar elkaar begint met één eerlijk gesprek
Misschien herken je jezelf in dit verhaal, zijn jullie elkaar inderdaad ergens onderweg kwijtgeraakt. Misschien is er inmiddels sprake van een vertrouwensbreuk, zijn er geheimen, leugens, verwijten of communicatieproblemen ontstaan.
Of misschien voel je alleen dat er iets niet meer klopt, maar kun je nog niet precies benoemen wat. Dan betekent dat niet automatisch dat jullie relatie voorbij is. Soms is juist de crisis het moment waarop zichtbaar wordt wat al veel langer aandacht nodig had.
De vraag is dan niet alleen:
“Hoe kunnen we dit probleem oplossen?”
Maar:
“Hoe kunnen we elkaar opnieuw leren begrijpen?”
“Hoe kunnen we het vertrouwen herstellen?”
“Hoe kunnen we weer veiligheid en verbinding ervaren?”
En misschien wel de belangrijkste vraag:
“Wie zijn wij geworden en wie willen we vanaf hier samen zijn?”
Want twee mensen kunnen elkaar onderweg volledig kwijtraken.
En toch kan er een moment komen waarop ze opnieuw naar elkaar kijken en zeggen:
“Ik wil jou weer begrijpen.”
“Ik wil mezelf weer begrijpen.”
“Ik wil niet langer tegenover jou staan.”
“Ik wil weer naast je staan.”
Misschien begint daar wel de weg terug naar elkaar.
Niet met grote beloftes, maar met eerlijkheid, met luisteren en verantwoordelijkheid nemen.
Met kleine stappen en vooral met opnieuw leren zien wie er achter het gedrag van de ander zit.
Want soms is de liefde niet verdwenen, maar zijn jullie elkaar alleen onderweg kwijtgeraakt.
Hulp bij relatieproblemen
Loop je samen vast in terugkerende ruzies, afstand, communicatieproblemen of een beschadigd vertrouwen? Dan kan het helpen om samen met een relatietherapeut te onderzoeken wat er werkelijk tussen jullie gebeurt.
Bij Relatiepraktijk Saskia Karels begeleid ik stellen die elkaar zijn kwijtgeraakt en opnieuw willen leren begrijpen, vertrouwen en verbinden.
Wil je eerst bespreken of mijn begeleiding bij jullie past? Dan kun je een gratis relatiecheck aanvragen.
Meer blogs lezen over dit onderwerp:
- Hoe je stap voor stap elkaar weer terugvind na een vertrouwensbreuk.
- Communicatieproblemen in je relatie
- Hoe krijg je weer grip op je communicatie
