“Ik had gewoon even een paar drankjes nodig om mijn hoofd leeg te maken.”
Ze kijkt me aan en haalt haar schouders op.
“Het was thuis weer zo gespannen. We hadden ruzie gehad en ik wist echt niet meer wat ik ermee moest. Dus ik ben naar een vriendin gegaan. We hebben een fles wijn opengetrokken en eigenlijk voelde ik me daarna een stuk beter.”
Ik vraag haar wat er de volgende ochtend anders was. Ze denkt even na. “Eigenlijk… niets.” En dat is precies waar het vaak misgaat.
Want je kunt jezelf tijdelijk verdoven, afleiden of uit de situatie halen, maar daarmee verdwijnen de relatieproblemen niet.
Sterker nog: wanneer vluchten steeds vaker je manier wordt om met spanning, onzekerheid, boosheid of verdriet om te gaan, kan de afstand tussen jou en je partner steeds groter worden.
En daar maak ik me zorgen over.
Steeds vaker zie ik vluchtgedrag bij relatieproblemen
In mijn praktijk spreek ik stellen die elkaar eigenlijk helemaal niet meer goed bereiken. Niet omdat ze per se niet meer van elkaar houden, maar omdat ze vast zijn komen te zitten in een patroon van spanning, verwijten, terugtrekken en vluchten.
De één voelt zich niet gezien, de ander voelt zich voortdurend bekritiseerd. En wanneer de één probeert een gesprek te beginnen, loopt de ander weg.
De één wordt bozer omdat er niet geluisterd wordt, de ander trekt zich nog verder terug omdat het geschreeuw hem of haar te veel wordt. En ergens tussendoor komt dan:
“Laat me nou maar.”
Of:
“Ik ga wel even weg.”
Of:
“Ik heb hier geen zin meer in.”
En soms wordt dat letterlijk weggaan, maar soms wordt het een glas wijn, of twee, of een joint, een avond stappen, een festival, een extra wijntje omdat het weekend is, een sporttraining van drie uur of uren werken en soms contact zoeken met mensen buiten de relatie die wél lijken te begrijpen wat je voelt.
Het zijn allemaal verschillende vormen van vluchtgedrag. En hoewel ze op het moment zelf verlichting kunnen geven, lossen ze meestal niet op wat er werkelijk speelt.
“Ik wilde gewoon even niets voelen”
Een andere vrouw vertelde me eens:
“Als ik thuiskom, weet ik eigenlijk al dat het weer spanning gaat geven. Dus voordat ik naar huis ga, drink ik onderweg soms al een wijntje.”
Dat ene zinnetje zegt ontzettend veel, want het probleem is dan niet meer alleen de ruzie die thuis plaatsvindt. Het probleem is geworden dat zij haar eigen spanning niet meer goed kan verdragen, ze probeert zichzelf vooraf al te verdoven.
Niet omdat ze geen liefde voelt voor haar partner en ook niet omdat ze bewust haar gezin wil beschadigen, maar omdat ze niet meer weet wat ze met haar emoties aan moet.
En dat is precies waar we naar moeten kijken.
Want relatieproblemen oplossen begint niet alleen met kijken naar wat je partner verkeerd doet. Het begint ook met eerlijk durven kijken naar jezelf.
Als je jezelf verdooft, leer je jezelf niet kennen
Stel dat je iedere keer wanneer je spanning voelt een glas wijn pakt, dan leer je jezelf niet:
Hoe kan ik deze spanning verdragen?
Je leert jezelf:
Hoe kan ik ervoor zorgen dat ik deze spanning zo snel mogelijk niet meer voel?
Dat lijkt misschien een klein verschil, maar het is een enorm verschil, want gevoelens verdwijnen niet doordat je ze wegdrukt. Ze blijven in je systeem en vaak komen ze later op een andere manier terug; als irritatie, of als boosheid, als verdriet of afstand, slapeloosheid en steeds minder zin om te praten. Dus nog meer behoefte om weg te gaan of het onzekere gevoel om maar een einde aan de relatie te maken.
En zo ontstaat er een vicieuze cirkel je voelt spanning, je vlucht en je partner voelt zich afgewezen. Hij of zij reageert boos, waardoor de spanning nog meer toeneemt, dus vlucht je opnieuw. Je partner voelt nog meer afstand en uiteindelijk weet niemand meer waar het ooit begonnen is.
Was er eerst de drank of eerst de ruzie?
Soms vraag ik stellen:
“Wat was er eigenlijk eerst?”
Was je partner boos omdat jij steeds meer ging drinken? Of ging jij steeds meer drinken omdat je partner voortdurend boos was?
Was er eerst afstand? Of ontstond de afstand doordat jij steeds vaker wegbleef?
Was er eerst kritiek? Of kwam de kritiek omdat jij je steeds meer terugtrok?
Het is vaak een soort kip-en-ei verhaal.
En eerlijk gezegd vind ik het meestal niet zo interessant om uit te zoeken wie er ooit mee begonnen is, want misschien komen jullie daar nooit uit. Wat veel belangrijker is, is de vraag:
“Wat doen jullie nu met het patroon waarin jullie terecht zijn gekomen?”
Daar ligt namelijk wél een mogelijkheid om iets te veranderen.
👉 Wil je beter begrijpen wat er in jullie relatie gebeurt? Bekijk mijn gratis e-book.
“Hij begrijpt mij niet”
In gesprekken hoor ik regelmatig:
“Hij begrijpt me niet.”
“Zij schreeuwt alleen maar.”
“Ik kan mijn emoties niet onder woorden brengen.”
“Als het te veel wordt, loop ik weg.”
“Zodra ik iets zeg, ontploft ze.”
“Ik voel me geen onderdeel meer van ons gezin.”
En dan komt soms de volgende stap:
“Dan zoek ik mijn eigen mensen wel.”
Dat laatste klinkt misschien logisch, als je je thuis niet begrepen voelt, zoek je mensen bij wie je je wel begrepen voelt, maar ook daar zit een gevaar, want als je steeds meer verbinding buiten je relatie zoekt en steeds minder bereid bent om te onderzoeken waarom het binnen je relatie niet meer lukt, wordt de afstand alleen maar groter.
Je bouwt dan als het ware een tweede leven naast je relatie, een plek waar je kunt ontsnappen aan de spanning thuis, maar ondertussen blijft het probleem thuis bestaan.
Wanneer je steeds opnieuw in dit soort gesprekken terechtkomt, kan het voelen alsof jullie elkaar totaal niet meer begrijpen.
Lees ook mijn blog 👉 Waarom jullie elkaar niet begrijpen, terwijl jullie allebei hetzelfde willen
Je partner kan een trigger zijn, maar is niet verantwoordelijk voor jouw gedrag
Dit vind ik een belangrijke boodschap, want natuurlijk heeft jouw partner invloed op hoe jij je voelt.
Als iemand tegen je schreeuwt, je voortdurend kleineert of je het gevoel geeft dat je niets goed doet, raakt dat je. Als iemand zich steeds terugtrekt en niet met je wil praten, kan dat ontzettend frustrerend en eenzaam voelen. Dus nee, je hoeft niet te doen alsof alles bij jezelf ligt.
Maar er is wel een verschil tussen:
“Mijn partner heeft invloed op mijn emoties.”
en:
“Mijn partner is verantwoordelijk voor wat ik met mijn emoties doe.”
Dat laatste klopt niet. Jij bent verantwoordelijk voor jouw gedrag.
Als jij boos wordt, ben jij verantwoordelijk voor hoe je met die boosheid omgaat.
Als jij verdrietig bent, ben jij verantwoordelijk voor wat je met dat verdriet doet.
Als jij spanning voelt, ben jij verantwoordelijk voor de manier waarop je probeert daarmee om te gaan.
Je kunt niet blijven zeggen:
“Ik drink omdat zij zo moeilijk doet.”
Of:
“Ik gebruik omdat hij mij niet begrijpt.”
Daarmee leg je jouw verantwoordelijkheid bij de ander neer en dat maakt het uiteindelijk nog moeilijker om iets te veranderen.
Maar wat als er kinderen zijn?
Dan wordt het verhaal nog belangrijker, want kinderen voelen veel meer dan wij soms denken. Ze voelen de spanning aan tafel, horen de stemmingen veranderen. Ze merken wanneer papa weer weggaat of wanneer mama anders reageert omdat ze gedronken heeft.
Ze voelen wanneer hun ouders emotioneel niet beschikbaar zijn en misschien zeggen ze er op dat moment niets over, maar ze ervaren het wel.
Daarom vind ik een vraag heel belangrijk:
Hoe wil jij dat jouw kinderen zich jou later herinneren?
Niet hoe je vandaag door je partner wordt gezien of hoe je jezelf op een moeilijke zaterdagavond voelt, maar wanneer jouw kinderen over twintig of dertig jaar terugkijken.
Willen ze dan zeggen:
“Mijn moeder was er voor me.”
“Mijn vader kon met me praten.”
“Thuis was niet altijd alles perfect, maar mijn ouders probeerden het op te lossen.”
Of worden het herinneringen als:
“Mijn moeder dronk altijd als ze verdrietig was.”
“Mijn vader was vaak weg.”
“Als het thuis moeilijk werd, trok iedereen zijn eigen plan.”
Dat zijn geen gemakkelijke vragen, maar soms hebben we juist die moeilijke vragen nodig om ons gedrag werkelijk onder ogen te zien.
Vluchten ziet er niet altijd uit als verslaving
En misschien is dat nog wel belangrijk om te benoemen. Je hoeft geen alcoholist te zijn om alcohol te gebruiken als vlucht. Je hoeft geen drugsverslaafde te zijn om drugs te gebruiken om spanning niet te hoeven voelen. En je hoeft niet iedere dag weg te zijn om vluchtgedrag te vertonen.
Vluchtgedrag kan er heel onschuldig uitzien.
“Ik ga even sporten.”
“Ik ga even naar een vriendin.”
“Ik heb nog wat werk liggen.”
“Ik wil gewoon even alleen zijn.”
En soms is dat natuurlijk precies wat je nodig hebt. Een beetje afstand, een wandeling, een avond met vrienden, even sporten. Daar is helemaal niets mis mee.
Het verschil zit in de reden waarom je het doet. Ga je sporten omdat je graag beweegt of omdat je koste wat kost niet thuis wilt zijn? Ga je met vrienden weg omdat je plezier wilt maken of omdat je de spanning thuis niet aankunt? Drink je een glas wijn omdat je daarvan geniet of omdat je zonder dat glas wijn niet meer kunt ontspannen?
Dat verschil is belangrijk.
Relatieproblemen oplossen begint bij verantwoordelijkheid
Wanneer je relatie steeds verder onder druk komt te staan, is het verleidelijk om vooral naar de ander te kijken.
- Hij moet veranderen.
- Zij moet minder schreeuwen.
- Hij moet meer luisteren.
- Zij moet mij meer aandacht geven.
En natuurlijk: soms moet een partner inderdaad ander gedrag gaan vertonen, maar je kunt alleen werkelijk invloed uitoefenen op jouw eigen aandeel. Dus misschien begint relatieproblemen oplossen wel met een veel eerlijkere vraag:
“Wat doe ík wanneer het moeilijk wordt?”
- Loop ik weg?
- Word ik boos?
- Ga ik drinken?
- Zoek ik aandacht buiten mijn relatie?
- Sluit ik me af?
- Ga ik mijn partner negeren?
- Of durf ik te blijven zitten bij wat ik voel?
Durf ik te zeggen:
“Ik ben eigenlijk bang.”
“Ik voel me afgewezen.”
“Ik weet niet hoe ik hiermee om moet gaan.”
“Ik ben bang dat jij me niet meer nodig hebt.”
“Ik voel me buitengesloten.”
Dat zijn vaak de gesprekken die onder de ruzie liggen.
Achter boosheid zit vaak iets anders
Een stel kan bijvoorbeeld wekenlang ruzie maken over een ogenschijnlijk simpel onderwerp.
Hij komt te laat thuis waardoor zij boos wordt. Waarop hij reageert dat zij altijd zo moeilijk doet en zij antwoord dat hij nooit rekening met haar houdt.
Hij loopt weg en zij schreeuwt hem na, vervolgens pakt hij een biertje, om even afstand te nemen van de situatie. Zij ziet dat en denkt:
Zie je wel, hij vlucht altijd.
Hij denkt:
Zie je wel, zij maakt alles groter.
En de volgende dag begint hetzelfde opnieuw.
Maar misschien zit onder zijn gedrag wel:
“Ik heb het gevoel dat ik thuis niets goed kan doen.”
En onder haar boosheid:
“Ik ben bang dat ik niet belangrijk voor je ben.”
Dat zijn totaal andere gesprekken.
Maar zolang ze blijven hangen in verwijten, komen ze daar niet. En zolang één van beiden zichzelf blijft verdoven of vluchten, wordt het alleen maar moeilijker om die diepere laag te bereiken.
Onder die boosheid zit misschien angst. Onder je terugtrekken verdriet. Onder je kritiek onzekerheid.
Lees ook mijn blog 👉 Begrijpen waarom jij en je partner zo verschillend reageren
Meer begrijpen over de verschillen in gedrag en emoties,👉 lees hier ook mijn blog over het enneagram.
Wacht niet tot de bom barst
Het moment waarop een relatie echt uit elkaar valt, ontstaat vaak niet door één ruzie. Het is vaak een opeenstapeling, een beetje meer afstand of nog een verwijt. Nog een avond drinken of een keer weggaan.
En als gesprekken niet gevoerd kunnen worden, omdat er te veel spanning is waardoor je ook niet wilt dat het escaleert, volgen nog meer teleurstelling. Weer een weekend verder zonder verbetering.
Tot iemand op een dag zegt:
“Ik weet niet meer of ik nog iets voel.”
En dan lijkt het alsof de breuk plotseling komt, maar vaak is de relatie al veel langer onderweg naar dat punt.
Daarom wil ik je iets meegeven. Wacht niet tot de bom barst, tot je partner zegt dat het klaar is, of tot je kinderen zich tegen je gaan afzetten. Wacht niet tot je jezelf nauwelijks meer herkent en wacht ook niet tot het volledig uit de hand loopt. Als je merkt dat je steeds vaker alcohol, drugs of ander vluchtgedrag nodig hebt om met je gevoelens of relatieproblemen om te gaan, neem dat serieus.
Zoek hulp. Niet omdat alles jouw schuld is, maar omdat jij verantwoordelijkheid kunt nemen voor jouw aandeel.
Lees ook mijn blog 👉 Welke verantwoordelijkheid heb jij zelf binnen je relatie?
Je hoeft jezelf niet kwijt te raken om je relatie te redden
Misschien is dat uiteindelijk wel waar dit hele verhaal over gaat. Je hoeft jezelf niet te verdoven om een moeilijke periode door te komen. Je hoeft niet weg te rennen van je emoties, te wachten tot de spanning zo groot wordt dat de bom barst. Je mag leren begrijpen wat er werkelijk in jou gebeurt.
- Wat raakt je?
- Waar ben je bang voor?
- Wat heb je nodig? Wat lukt je niet om uit te spreken?
- En wat doe jij wanneer je spanning voelt?
Want hoe beter jij jezelf leert begrijpen, hoe beter je ook kunt leren communiceren met je partner. En juist daar ontstaat ruimte, ruimte om elkaar weer te zien, om elkaar weer te horen. Je verantwoordelijkheid te nemen en om oude patronen te doorbreken, en misschien uiteindelijk om elkaar opnieuw te vinden.
Relatieproblemen oplossen begint niet bij de vraag wie er gelijk heeft. Het begint bij de bereidheid om eerlijk naar jezelf te kijken.
En soms is de dapperste stap die je kunt zetten niet nóg een avond weggaan, niet nóg een glas inschenken en niet nóg een keer doen alsof het wel meevalt.
Maar zeggen:
“Ik weet niet meer hoe ik hiermee om moet gaan. Ik heb hulp nodig.”
Dat is geen zwakte. Dat is verantwoordelijkheid nemen, voor jezelf, je relatie en voor de mensen die het meest van je houden.
“En misschien loop je niet alleen weg van je partner, maar ook steeds verder van jezelf.”
Lees ook mijn blog 👉 Jezelf verliezen in een relatie: hoe vind je jezelf weer terug?
FAQ’s
1. Wanneer wordt alcohol een probleem binnen een relatie?
Alcohol wordt binnen een relatie vooral zorgelijk wanneer iemand het regelmatig gebruikt om spanning, verdriet, boosheid of relatieproblemen niet te hoeven voelen. Wanneer drinken een manier wordt om emoties te verdoven of gesprekken en conflicten te vermijden, kan het de afstand tussen partners vergroten.
2. Kunnen alcohol en drugs relatieproblemen veroorzaken?
Ja. Alcohol en drugs kunnen invloed hebben op gedrag, emoties en communicatie. Wanneer iemand middelen gebruikt om met relatieproblemen of stress om te gaan, kunnen gesprekken moeilijker worden en kunnen irritatie, afstand en verwijten toenemen. Daardoor kan een patroon ontstaan waarin het gebruik en de relatieproblemen elkaar steeds verder versterken.
3. Wat is vluchtgedrag in een relatie?
Vluchtgedrag betekent dat je situaties, gevoelens of gesprekken probeert te vermijden omdat ze te spannend, pijnlijk of confronterend zijn. Dat kan bijvoorbeeld door alcohol of drugs, maar ook door veel werken, sporten, uitgaan, gamen, veel tijd buitenshuis doorbrengen of je emotioneel terugtrekken.
4. Hoe weet ik of ik voor mijn relatieproblemen aan het vluchten ben?
Een belangrijke vraag is: “Wat probeer ik niet te voelen?” Als je steeds iets nodig hebt om spanning, verdriet, boosheid of onzekerheid niet te hoeven ervaren, kan dat een signaal zijn dat je aan het vluchten bent. Ook wanneer je steeds weggaat zodra een gesprek moeilijk wordt, is het goed om naar dit patroon te kijken.
5. Hoe kun je relatieproblemen oplossen als je elkaar niet meer begrijpt?
Relatieproblemen oplossen begint vaak met stoppen met alleen maar kijken naar wat de ander verkeerd doet. Probeer ook te onderzoeken wat er bij jezelf gebeurt. Welke emotie zit onder je boosheid? Waar ben je bang voor? Wat heb je nodig? En hoe kun je dat op een manier vertellen waardoor je partner het daadwerkelijk kan horen?
6. Wat moet ik doen als mijn partner steeds wegloopt tijdens een gesprek?
Steeds weglopen kan een manier zijn om spanning te vermijden. Probeer het gesprek niet op het heetst van de strijd af te dwingen. Het is belangrijk om eerst tot rust te komen en daarna opnieuw een moment af te spreken waarop jullie het gesprek kunnen voeren. Als dit patroon steeds terugkomt, kan professionele relatiebegeleiding helpen om het patroon te doorbreken.
7. Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken voor relatieproblemen?
Je hoeft niet te wachten tot je relatie op het punt van een scheiding staat. Hulp kan juist waardevol zijn wanneer jullie steeds dezelfde ruzies hebben, elkaar niet meer begrijpen, steeds verder uit elkaar groeien of merken dat jullie allebei op een andere manier vluchten voor de spanning.
Wanneer alcohol- of drugsgebruik zelf moeilijk te stoppen of te controleren wordt, is daarnaast gespecialiseerde hulp voor middelengebruik belangrijk.
8. Kun je een relatie redden als je steeds verder uit elkaar bent gegroeid?
Dat hangt af van jullie situatie en van de bereidheid van beide partners om naar hun eigen aandeel te kijken. Ook na een periode van veel afstand kan er opnieuw verbinding ontstaan, maar daarvoor is meestal nodig dat oude patronen worden doorbroken en dat jullie opnieuw leren communiceren.
Herken je jezelf of jullie relatie hierin?
Wanneer je merkt dat jullie steeds opnieuw in dezelfde patronen terechtkomen, kan het ontzettend moeilijk zijn om daar samen uit te komen.
Je hoeft niet te wachten tot de bom barst.
Wil je weten wat er in jullie relatie gebeurt en waar jullie vastlopen? Plan dan een gratis Relatiecheck.
[Plan hier je gratis Relatiecheck →]
