Heeft mijn partner narcistische trekken? Die vraag hoor ik steeds vaker wanneer mensen contact met mij opnemen. Ze voelen zich niet gezien of gehoord, hebben het gevoel dat hun partner alleen maar aan zichzelf denkt of voelen zich emotioneel uitgeput door wat er binnen hun relatie gebeurt. Soms zeggen ze heel stellig: “Volgens mij is mijn partner een narcist.” Maar is dat ook werkelijk zo? Niet altijd. Want gedrag dat narcistisch lijkt, kan soms ook ontstaan wanneer frustratie, stress en onbegrip binnen een relatie jarenlang zijn opgelopen.
Soms zeggen ze het heel stellig. Soms voorzichtig, bijna alsof ze mijn bevestiging zoeken…
“Hij denkt alleen maar aan zichzelf.”
“Alles draait altijd om haar.”
“Mijn gevoelens lijken er niet toe te doen.”
“Wat ik ook zeg, het wordt omgedraaid.”
“Ik voel me geestelijk uitgeput.”
“Ik herken mijn partner in bijna alles wat ik over narcisme lees.”
En soms is er inderdaad sprake van gedrag dat heel schadelijk is. Manipulatie, kleineren, controle, structureel gebrek aan empathie of emotionele mishandeling moet je serieus nemen. Een diagnose als narcistische persoonlijkheidsstoornis kan bovendien alleen door een daarvoor bevoegde professional worden gesteld.
Maar in mijn praktijk zie ik óók iets anders.
Ik zie stellen die elkaar jarenlang zijn kwijtgeraakt. Mensen die zo lang onder spanning hebben gestaan, dat ze nauwelijks meer weten hoe ze elkaar moeten bereiken. En gedrag dat binnen zo’n relatie uiteindelijk hard, afstandelijk en egocentrisch kan overkomen.
De vraag “heeft mijn partner narcistische trekken?” is daarom soms niet de eerste vraag die gesteld moet worden.
Soms is een andere vraag belangrijker:
Wat is er tussen jullie gebeurd waardoor jullie elkaar niet meer kunnen bereiken?
Wanneer je partner alleen nog maar aan zichzelf lijkt te denken
Als de spanning binnen een relatie steeds verder oploopt, verandert er iets.
Je wordt minder geduldig. Je reageert sneller. Je trekt je terug of gaat juist harder praten. Je probeert jezelf uit te leggen, maar je woorden komen verkeerd aan.
En als dat maar lang genoeg duurt, ga je jezelf beschermen.
De één trekt zich terug. De ander gaat harder vechten om gehoord te worden. De één zegt steeds minder omdat ieder gesprek op ruzie uitdraait. De ander blijft juist praten, uitleggen en argumenteren omdat hij of zij wanhopig probeert duidelijk te maken wat er vanbinnen gebeurt.
Van buitenaf kan dat eruitzien alsof iemand alleen nog maar met zichzelf bezig is.
En voor de partner kan het ook daadwerkelijk zo vóélen.
Je voelt je niet gezien. Niet gehoord. Niet geliefd. Misschien zelfs gemanipuleerd of geestelijk uitgeput.
En dan ga je zoeken naar een verklaring.
Je leest iets over narcisme in relaties en ineens vallen allerlei dingen op hun plek.
Dit is wat er bij ons gebeurt.
Maar daarmee is nog niet automatisch duidelijk waarom iemand zich zo gedraagt.
“Hij zegt dat hij van me houdt, maar ik voel het niet meer”
Dat is een van de pijnlijkste situaties die ik in mijn praktijk tegenkom.
De ene partner zegt:
“Ik hou echt ontzettend veel van haar.”
Terwijl de ander tegenover mij zit en zegt:
“Maar ik voel daar helemaal niets meer van.”
Dat lijkt tegenstrijdig, maar dat hoeft het niet te zijn.
Wanneer er maanden of jaren van teleurstelling, ruzie, spanning en afstand tussen twee mensen zitten, komen woorden niet meer onbevangen binnen.
“Ik hou van je” wordt dan niet meer alleen gehoord als ik hou van je.
De ander hoort ook alle eerdere ruzies. De harde opmerkingen. De momenten waarop hij of zij alleen stond. De teleurstellingen. De keren dat beloofd werd dat het anders zou gaan.
De woorden moeten als het ware door een muur van pijn heen.
En hoe harder iemand vervolgens probeert uit te leggen dat hij het écht zo bedoelt, hoe groter soms het wantrouwen wordt.
“Je zegt het alleen maar omdat je bang bent dat ik wegga.”
“Je praat alles goed.”
“Je liegt.”
En daar ontstaat opnieuw frustratie.
Want degene die probeert uit te leggen wat hij voelt, ervaart op zijn beurt:
Wat ik ook zeg, het is verkeerd.
Zo raken twee mensen steeds verder van elkaar verwijderd, terwijl er onder al die boosheid soms nog verrassend veel liefde aanwezig is.
Narcisme of gedrag dat is vastgelopen?
Onlangs sprak ik een stel waarbij deze dynamiek heel duidelijk zichtbaar was.
Zij was moe. Niet een beetje moe, maar emotioneel uitgeput.
Ze had het gevoel dat ze zichzelf volledig was kwijtgeraakt in de relatie. Ze hield voortdurend rekening met zijn stemming. Zijn nukken. Zijn frustraties. Zijn spanning.
De intimiteit was vrijwel verdwenen. De communicatie zat muurvast en het begrip voor elkaar was tot bijna nul gedaald.
Voor haar voelde het alsof hij alleen nog maar met zichzelf bezig was.
En ergens was ze op een punt gekomen waarop ze dacht:
Misschien moet ik gewoon weg.
Toen ik met hem sprak, ontstond er een ander beeld.
Niet het beeld van een man die nergens last van had en wie het allemaal niets kon schelen.
Integendeel.
Hij bleek zelf al veel langer vast te lopen in zijn gedrag.
Ook in een eerdere relatie waren vergelijkbare patronen ontstaan. Hij had nooit werkelijk geleerd waar zijn frustratie vandaan kwam, hoe hij spanning kon reguleren en hoe hij kon vertellen wat er onder zijn boosheid zat.
Daar kwam een hoge werkdruk bovenop.
De spanning stapelde zich op.
Thuis werd zijn lontje korter. Zij werd steeds alerter op zijn gedrag. Hij voelde dat zij afstand nam en raakte daar opnieuw gefrustreerd door.
Zij verloor zichzelf steeds verder.
Hij verloor steeds meer grip op zijn emoties.
En uiteindelijk zagen ze vooral nog elkaars gedrag.
Niet meer wat daaronder zat.
Waarom beter communiceren soms nog helemaal niet werkt
Wanneer stellen bij mij komen, zeggen ze vaak:
“Wij moeten beter leren communiceren.”
Dat klopt uiteindelijk.
Maar soms is communicatie nog helemaal niet de eerste stap.
Want hoe kun je rustig vertellen wat je nodig hebt als je zelf niet eens meer weet wat je voelt?
Hoe kun je luisteren naar je partner wanneer je lichaam voortdurend in de verdediging staat?
Hoe kun je begrip tonen wanneer je vol frustratie, boosheid, angst of teleurstelling zit?
En hoe kun je de juiste woorden vinden wanneer je nooit hebt geleerd om te herkennen wat er onder je boosheid zit?
Daarom begint herstel wat mij betreft vaak ergens anders.
Bij jezelf.
Niet omdat jij de schuld hebt van alles wat er binnen de relatie gebeurt.
Maar omdat je alleen invloed kunt uitoefenen op datgene wat jij zelf doet, voelt, denkt en nodig hebt.
Je moet eerst leren herkennen:
Waarom reageer ik zoals ik reageer? Waar komt mijn frustratie vandaan? Wat gebeurt er met mij wanneer mijn partner dit zegt? Waarom schiet ik zo snel in de verdediging? Waarom trek ik mij terug? Waar ben ik eigenlijk bang voor? En wat heb ik werkelijk nodig?
Pas wanneer daar meer rust en helderheid ontstaat, wordt echte communicatie mogelijk.
Eerst de spanning eruit, daarna het gesprek
Dat is ook waarom ik niet geloof dat ieder vastgelopen stel geholpen is met alleen maar gesprekstechnieken.
“Praat vanuit jezelf.”
“Gebruik geen verwijten.”
“Luister naar elkaar.”
Het klinkt prachtig.
Maar probeer dat maar eens wanneer je vanbinnen op ontploffen staat.
Of wanneer je al maanden bang bent voor de volgende uitbarsting.
Of wanneer je zo gekwetst bent dat bijna alles wat je partner zegt als een aanval voelt.
Dan heb je eerst iets anders te doen.
Je moet begrijpen wat er in jou gebeurt.
Waar je spanning vandaan komt.
Welke oude patronen je meeneemt.
Waarom bepaalde situaties je zo raken.
Wat je grenzen zijn.
Wat je nodig hebt.
En vooral: hoe je ervoor kunt zorgen dat je niet iedere keer automatisch in hetzelfde gedrag terechtkomt.
Dán ontstaat er ruimte om naar elkaar te luisteren.
Niet om te winnen.
Niet om jezelf te verdedigen.
Maar om elkaar werkelijk te begrijpen.
“Ik weet niet of ik nog verder wil met deze relatie”
Op het moment dat mensen bij mij komen, is de spanning soms al zo hoog opgelopen dat uit elkaar gaan als de enige uitweg voelt.
En dat begrijp ik.
Wanneer je al maanden of jaren ongelukkig bent, wil je uiteindelijk maar één ding:
rust.
Dan kan stoppen voelen als de snelste manier om die rust te krijgen.
Als ik uit deze relatie stap, ben ik tenminste van deze spanning af.
Maar juist op zo’n moment vind ik het belangrijk om voorzichtig te zijn met grote beslissingen.
Niet omdat je koste wat kost bij elkaar moet blijven.
Zeker niet.
Soms is uit elkaar gaan uiteindelijk de beste en gezondste beslissing.
Maar er is een verschil tussen een beslissing nemen vanuit helderheid en een beslissing nemen omdat je de spanning niet langer aankunt.
Wanneer je volledig uitgeput bent, jezelf bent kwijtgeraakt en alleen nog maar wilt dat de pijn stopt, kijk je vooral naar de korte termijn.
Ik wil hiervan af.
Terwijl een scheiding of relatiebreuk vaak nieuwe onzekerheid, verdriet, praktische problemen, financiële veranderingen en zorgen rondom kinderen met zich meebrengt.
Daarom hoeft de eerste vraag niet te zijn:
Blijven of scheiden?
De eerste vraag kan zijn:
Wat moet er veranderen zodat ik weer helder kan voelen wat ik werkelijk wil?
Je neemt jezelf mee naar een volgende relatie
Dat geldt voor beide partners.
Wanneer jouw boosheid, frustratie, controle drang, terugtrekgedrag, onzekerheid of onvermogen om emoties te uiten steeds opnieuw problemen veroorzaakt, verdwijnen die patronen niet automatisch wanneer deze relatie eindigt.
Je neemt jezelf mee.
Ook naar een volgende relatie.
Misschien is de partner anders. Misschien voelt alles de eerste jaren gemakkelijker. Maar zodra er opnieuw druk ontstaat — werk, kinderen, geld, ziekte, verlies, vermoeidheid — kunnen oude patronen weer naar boven komen.
Daarom vind ik het zo belangrijk om niet alleen te kijken naar:
Wat doet mijn partner verkeerd?
Maar ook naar:
Wat gebeurt er met mij?
En:
Wat wil ik hiervan leren zodat ik hier in mijn leven niet steeds opnieuw tegenaan loop?
Dat betekent overigens nooit dat je verantwoordelijk bent voor grensoverschrijdend gedrag van een ander. Wanneer er sprake is van structurele vernedering, dreiging, dwang, controle of psychische of fysieke mishandeling, vraagt dat om een andere aanpak en staat veiligheid voorop.
Maar wanneer twee mensen zijn vastgelopen in patronen van spanning, frustratie en zelfbescherming, kan het enorm veel opleveren om eerst te begrijpen wat er werkelijk gebeurt voordat er etiketten of definitieve conclusies worden geplakt.
Misschien ben je niet alleen je partner kwijtgeraakt, maar ook jezelf
Dat is wat ik vaak zie wanneer een relatie jarenlang onder druk staat.
In het begin probeer je het nog op te lossen.
Je praat.
Je legt uit.
Je maakt ruzie.
Je probeert opnieuw.
Je slikt iets in.
Je past je aan.
Je hoopt dat het vanzelf beter wordt.
Maar ongemerkt verschuiven je grenzen.
Je wordt onzekerder.
Je gaat steeds meer letten op de stemming van de ander.
Je twijfelt aan jezelf.
De intimiteit verdwijnt. De gesprekken worden oppervlakkiger of eindigen in ruzie. En ergens onderweg raak je niet alleen elkaar kwijt.
Je raakt jezelf kwijt.
En juist daar kan herstel beginnen.
Niet onmiddellijk met de vraag of je samen verder moet.
Maar met rust.
Begrijpen wat er gebeurt.
Leren herkennen waar jouw pijn, boosheid en frustratie vandaan komen.
Je grenzen opnieuw voelen.
Weer weten wat jij belangrijk vindt.
En vervolgens onderzoeken of jullie elkaar vanuit die rust opnieuw kunnen bereiken.
Misschien ontdek je dan dat er nog veel meer tussen jullie zit dan je dacht.
Misschien ontdek je dat je relatie daadwerkelijk kan herstellen.
En misschien kom je uiteindelijk tot de conclusie dat je niet samen verder wilt.
Maar dan neem je die beslissing niet alleen omdat je wilt ontsnappen aan de spanning.
Dan maak je een keuze vanuit helderheid.
En dat maakt een wereld van verschil.
Denk je: mijn partner heeft narcistische trekken — hoe nu verder?
Wanneer je jezelf herkent in dit verhaal, probeer dan niet alleen een antwoord te vinden op de vraag of je partner wel of geen narcist is.
Kijk eerst naar wat er werkelijk tussen jullie gebeurt.
Hoe lang leven jullie al onder spanning?
Wanneer zijn jullie elkaar kwijtgeraakt?
Wat gebeurt er vlak vóór een ruzie?
Wat maakt dat jij jezelf niet meer durft uit te spreken?
Wat zit er onder de boosheid of afstand van je partner?
En misschien nog belangrijker:
Wie ben jij zelf geworden binnen deze relatie?
Je hoeft vandaag niet te beslissen of je blijft of weggaat.
Maar wanneer je niets verandert en dezelfde patronen blijven bestaan, wordt de afstand meestal alleen maar groter.
Aan de slag gaan met jezelf is daarom geen keuze vóór of tegen je relatie.
Het is een keuze voor helderheid.
Voor jezelf.
Voor je toekomst.
En als er kinderen zijn, uiteindelijk ook voor je gezin.
Want problemen waar we voor blijven weglopen, hebben de vervelende gewoonte om later opnieuw voor onze neus te verschijnen.
Je hoeft dit niet alleen te doen.
Als je niet begint, verandert er niets.
Meer blogs lezen:
Jezelf kwijtraken in je relatie.
Waarom jullie elkaar niet meer begrijpen.
Relatieproblemen oplossen wanneer je elkaar bent kwijtgeraakt.
Liefs Saskia
Meer info: info@relatiepraktijksaskiakarels.nl
Download vandaag nog mijn gratis e-book ” Dé 5 relatietips voor meer ontspanning, plezier en verbinding in je relatie” en zet de eerste stap naar een fijnere relatie!
In mijn gratis e-book ontdek je:
👉 Leer elkaar beter begrijpen.
👉 Leer hoe de sfeer in huis weer voor ontspanning zorgt.
👉 Communicatie verbeteren, waar begin je?
👉 Dé 5 stappen naar ontspanning, plezier en verbinding in je relatie.
👉 Samen verder? Weer genieten van de toekomst.
👉 Creëer weer verbinding als partners.
